Leita í fréttum mbl.is
Embla

Pabbi Ţórs var myrtur í Auschwitz

ThorogMargret

Ţór Daníel Schlesinger og Margrét Vigdís Árnadóttir

Ţór Daníel Schlesinger fćddist í Kaupmannahöfn 12. nóvember áriđ 1940. Foreldrar hans voru ţau Fritz Schlesinger (f. 1896), ţýskur gyđingur á flótta, og Margrét Vigdís Árnadóttir (f. 1910). Margrét féll fyrir Fritz, ţótt hann vćri mun eldri en hún. Fritz var afar geđslegur mađur, greindur og fyndinn. Eftir innrás Ţjóđverja í Danmörku faldi Margrét Vigdís Fritz sinn í íbúđ sinni. Hann fór huldu höfđi í Kaupmannahöfn árin 1940-41.

Eftir ađ Ţór Daníel fćddist upplýsti Margrét til ađ byrja međ, ađ fađir drengsins vćri breskur ţegn. Fritz Schlesinger var síđar handsamađur í íbúđ Margrétar og var ásamt öđrum dćmdur fyrir tilraun til fjárkúgunar, sem reyndar var aldrei hrint í framkvćmd. Margrét fékk 5 ára skilorđsbundinn dóm fyrir ađ hafa faliđ flóttamann í íbúđ sinni, dóm sem byggđi á lagabreytinum, sem danskir kratar höfđu ólmir mćlt međ voriđ 1940.

Dómur Margrétar er einn harđasti dómur sinnar tegundar í Danmörku. Fritz Schlesinger sat í dönsku fangelsi fram til 1943. Ţá vísuđu Danir honum úr landi. Skömmu síđar var hann myrtur í Auschwitz. Ég fer ítarlega í saumana á sögu hans, Margrétar og Ţórs Daníels í bók minni Medaljens Bagside, sem kom út í Danmörku áriđ 2005. 12 dögum eftir ađ bók mín kom út bađst danski forsćtisráđherrann afsökunar, fyrir hönd ţjóđar sinnar, á međferđ danskra yfirvalda á flóttamönnum er sendir voru í dauđann á árunum 1940-43.

Skömmu eftir Heimsstyrjöldina fluttist Margrét búferlum međ son sinn til Íslands. Ţór litli var augasteinn móđur sinnar, fínlegur drengur sem elskađi tónlist. Austur á Hallormsstađ veiktist Ţór. Hann dó úr krabbameini ađeins 10 ára gamall. Ţór var aldrei skráđur í ţjóđskrá eđa í kirkjubćkur á Íslandi. Hann er ađeins ađ finna í ćttartölu og skrám Fossvogskirkjugarđs, ţar sem jarđneskar leifar hans hvíla viđ hliđ móđur sinnar undir hraunhellu. Áferđ hraunhellunnar minnir mig á áferđ veggjabrota eins gasklefans í Auschwitz, ţar sem fađir hans kann ađ hafa veriđ tekinn af lífi. Ţegar Ţór var borinn til grafar, urđu ćttingjar hans ađ varna móđur hans frá ţví ađ kasta sér niđur í gröf sonar síns í hinni miklu sorg, ţess er missir barniđ sitt.

Áriđ 1941 skrifađi Fritz afmćliskort til sonar síns:

"Til Ţórs Daníels,  1. árs ţann 12. nóvember 1941. Elsku litli drengurinn minn! Ţú getur enn ekki lesiđ ţetta, en ég skrifa ţér samt á fyrsta afmćlisdeginum ţínum og sendi ţér elskulegustu hamingjuóskir, minn eigin litli Ţór Daníel. Mamma ţín getur kysst ţig fyrir mig. Hann pabbi ţinn.”

PostCard

Pabbi Ţórs litla var myrtur í útrýmingarbúđum nasista í  Auschwitz. Dönsk yfirvöld sendu hann í dauđann.

Ţetta var í fyrsta skipti sem saga ţeirra feđga var sögđ á íslensku. Var ţađ ekki orđiđ tímabćrt?

Vonandi eyđilagđi ég ekki fyrir ykkur kvöldmatinn, elskurnar mínar.  


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Jón Valur Jensson

Nei, svo sannarlega eyđilagđirđu ekki ţessa stund fyrir mér, Vilhjálmur. Ţetta var átakanleg frásögn, en eins og Býr Íslendingur hér? var ţetta til ţess eins ađ finna meiri samlíđan međ öđrum, öđlast djúpa samúđ og hluttekningu međ ţeim sem mađur áđur vissi ekki einu sinni af. Ţér er ekki ađeins lagiđ ađ vinna sem rannsóknarblađamađur og beyglaus sagnfrćđingur sem kerfisbundiđ mokar rykiđ ofan af glćpum fortíđar, heldur ertu stílisti og góđur sögumađur í ţokkabót. Haltu áfram ađ fylla upp í danska sögu og afhjúpa hrćsni og feluleik međ óţćgilegar stađreyndir, ţar sem hér, -- og ţakka ţér samstöđuna međ hinni gömlu ţjóđ Guđs. Međ góđri kveđju,

Jón Valur Jensson, 17.2.2007 kl. 02:07

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Höfundur

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson
Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

vilhjalmur@mailme.dk

Bćkur

Kynning á nokkrum fćrslum, greinum og bókum PostDocs


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband